04 Dubbele Buurt

rew up ff
Dubbele buurt
4
De Dubbele BuurtZelden is in Gouda een straatnaamaanduiding functioneler van karakter geweest dan de Dub­bele Buurt.
Die term slaat namelijk op het feit dat oudtijds in Gouda slechts vrijwel altijd één zijde van de straat werd bebouwd. Waar werd afgeweken van die regel, viel dat op. En dat gold dus zeker voor de Dubbele Buurt: een smalle straat, met huizen aan twee kanten.
Het gebruik om heel vroeger slechts een zijde te bebouwen had te maken met twee aspecten: ten eerste hadden de meeste binnenstadsstraten een water(tje) voor de deur – of dat nu een ruime gracht of een simpele zijl was. En voorts had de oude Goudse binnenstad veel open ruimten – waaruit Gouda’s agrarische oorsprong duidelijk sprak.
Groenendaal, Groeneweg, Rozendaal – er spreekt een landelijk karakter uit die namen, dat Gouda nog lang heeft gekenmerkt. Zelfs toen de singels de binnenstad omgordden, en wallen met poorten een verdedigingslinie vormden, had Gouda toch nog veel onbebouwde ruimte, die pas later werd opgevuld.
De Dubbele Buurt, verbinding tussen Wijdstraat en Oosthaven, wordt al in 1772 in de stedelijke archieven genoemd.

Op het moment dat de Goudse fotograaf J.H. de Louw in 1876 zijn opname maakte, was die oude Goudse straat een toonbeeld van rust. Op de St.Jansbrug leunen wat Gouwenaars over de brugleuning, terwijl een vrouw in het lang (een dienstbode?) op weg is naar een onbekend doel.
Een deel van de benedenhuizen is ingericht tot winkel. De bovenhuizen worden bewoond en zijn voorzien van spionnetjes – handige spiegeltjes, waarmee nieuwsgierige Gouwenaars het wel en wee beganegronds in de gaten hielden. De gevels laten een mengeling van stijlen zien: oude tuitgevels, wat halsgevels, sommige nog met fraaie gekuifde bekroning, en sobere lijstge­vels.

Zoals vaak op de foto’s uit de vorige eeuw, is goed te zien hoe de straat in drie stroken was opgedeeld. De rijbaan bestond uit kinderhoofdjes, de voetpaden uit IJsselsteentjes, terwijl elk huis een eigen stoep had – al dan niet voorzien van hardstenen paaltjes of ijzeren hekjes. Later heeft de gemeente Gouda die stoepjes van de particulieren aangekocht (lees: overgenomen). Daarbij werd vaak slechts een symbolische prijs van een gulden per huis betaald – een feit, waarvan menig huidig huiseigenaar nu nog spijt heeft.
Op de moderne foto is rechts te zien hoe diverse afzonderlijke panden zijn opgegaan in het daarna gebouwde warenhuis van V&D, later Hage. Op dit moment is het Art-Deco pand ver­bouwd tot gokhal – een activiteit, waarvan de Dubbele Buurtbewoners uit 1876 waarschijnlijk geen flauwe notie hadden.
Grappig detail is het feit dat kort voor het maken van de oude foto van de Dubbele Buurt, in diezelfde straat zich ook een (vroege) fotograaf had gevestigd. Dat was in januari-1863, toen Frederik Harting in het huis Dubbele Buurt nr 14 ging wonen. Deze portretfotograaf zou tot rond 1900 actief blijven.
Hetzelfde pandje was tot voor enkele jaren in gebruik bij Oudheidkundige Kring ‘De Goude’, die echter nu een nieuw onderkomen in een kamer van het Goudse stadhuis heeft gevonden. Om die reden werd het benedenwinkelpandje verkocht. Boven is op het bewuste adres nog steeds, zoals vroeger, een woonhuis in gebruik.