24 De Waaistraat

rew up ff
Waaistraat
24
De Waaistraat

Eén van Gouda’s oudste straten is de Wijdstraat.
AI in 1334 werd deze straat tussen Haven/Gouwe en de Markt in de Goudse archiefstukken genoemd.
Uit die archieven blijkt ook, dat de Wijdstraat in vroeger tijden Twistrate genoemd. Twi is oud-hollands voor vork – hetgeen duidde op de tweesprong aan het begin, dus bij Dubbele Buurt en Lage Gouwe.
Historicus dr.A.Scheygrond uit in zijn boek ‘Goudsche Straatnamen’ de volgende veronderstelling: ‘Twi is een tweesprong, gevormd door de Tiendeweg – voor de verlegging ten gerieve van de bouw van de St.Janskerk, en het verlengde van de Kleiweg. In het midden van de 15de eeuw is de naam verbasterd door Wijdstraat’.
De Kleiweg en de Tiendeweg waren vanouds de belangrijkste toegangswegen tot Gouda. Toen de Markt nog niet zo intensief was bebouwd, moet de Tiendeweg dus hebben doorgelopen tot langs de St.Janskerk en kwam dan uit bij de Lage Gouwe, op de plek waar nu de Wijdstraat uitmondt.
In het plaatselijke Goudse dialect werd de naam Twistraat ook nog anders verbasterd, en wel tot Waaistraat.
Die aanduiding is nog te vinden in oude adresboeken. Maar oude Gouwenaars weten ook te melden dat nog andere spellingen in omloop zijn geweest – zoals Wijdestraat, TWijstraat en zelfs ‘t Wijstraat. De term Twaaistraat staat zelfs officieel vermeld in het Bevolkingsregister van de gemeente Gouda, in de periode van 1900-1922.
Tussen Dubbele Buurt en Lage Gouwe, aan de kop van de Wijdstraat, staat het sedert kort fraai gerestaureerde Art Deco-pand, waarin een automatenhal is gevestigd. Voorheen stonden op die plek diverse panden, die uiteindelijk werden samengevoegd.
Toen er nog aparte huizen stonden, werd het rechter pand bewoond door H.C. Lammerts van Bueren, apotheker en drogist. Het linkerdeel bestond uit twee huizen. Het rechtse hiervan was een winkel van bakker S.J. van der Scheer; het linker hoekhuis was een winkel van goudsmid H.H.Geering. Uiteindelijk kwamen de linker panden in bezit van de heer Chr. van Dillen, die ze in 1896 lief afbreken. Hij maakte er één pand van, waarin hij zijn zaak in verf en vensterglas vestigde.
Gebroeders Van Haeren uit ‘s-Hertogenbosch kochten in 1904 het (toen nog vrije nieuwe) win­kelpand aan van C. van Dillen en Zn. Nadat de Van Haerens er tenslotte ook het rechter pand hadden gekocht, werd er wederom een sloopplan uitgevoerd. En dat betekende in het jaar 1912 het begin van de nieuwbouw van magazijn ‘de Zon’, dat er nu nog in grote trekken uitziet als toen. Als is er tussentijds door Vroom en Dreesmann en door Hage veel aan verknoeid, en door de nieuwe eigenaar Kemner – die er een automatenhal in vestigde – veel aan verbeterd.
Ander markant pand in de Wijdstraat is ‘Den Vergulden Toelust’, waarin nu pizzeria ‘Peppone’ is gevestigd. Dit pand heeft een roemruchte historie. Ooit bood het onderdak aan de factorij van Van Gend en Loos. Pierre Joseph Hypolite Colignon, expediteur te Antwerpen, verwierf dit pand in 1898 van de Goudse winkelier Karel de Vries. Toen de bewoonster het verliet, werd het in 1902 als expeditiecentrum in gebruik genomen. Tevoren was in dit huis een slijterij”ge­vestigd geweest. De naam ‘Vergulde Toelast’ is afkomstig uit het einde van de zestiende eeuw.

Opvallend toeval is het feit dat het pandje, dat de hoek van de Wijdstraat en de Korte Groenen-daal vormt, verband houdt met deze fotoserie van oud en nieuw Gouda.
Nu is in dit pandje een leerzaak gevestigd. Lange tijd was het onderkomen voor sigarenmaga­zijn ‘de Herder’, eigendom van de heer Stijnman. Aan zijn zaak ging een handel in confectie van de heer Leefsma vooraf.
En daarvoor, tot 1917, was het pand eigendom van Jerome Jacques Henri Kiebert. Hij was de vader van Jeróme Kiebert, die sedert 1876 photograaf te Gouda was. Het was diezelfde Jeróme Kiebert, die samen met Henri de Louw de oudst-bekende foto’s van Gouda maakte. Ook hieruit blijkt, dat Gouda lange tijd een overzichtelijk provinciestadje was.