29 De Kleiweg

rew up ff
Kleiweg
29

De Kleiweg

Wie zich realiseert dat de Kleiweg in Gouda nu één van Nederlands drukste winkelstraten is, kan zich maar moeilijk voorstellen hoe ruwweg een eeuw geleden de Kleiweg een toonbeeld van rust was.
Want op de foto uit mei-1881 van Henri de Louw is midden op de dag slechts een handjevol voetgangers aanwezig op de plek waar nu C&A, Hij en Blokker zijn gevestigd, en waar tot 1964 de Kleiwegkerk stond:
Goed waarneembaar is hoe het straatprofiel oudtijds was opgebouwd: Iedereen had onmiddel­lijk aansluitend aan zijn voorgevel een eigen stoep, die bij het pand hoorde. Vaak was die eigen stoep gescheiden van de buurman door een fraai ijzeren hek. Daarna kwam het voetpad voor algemeen gebruik, en in het midden lag de eigenlijke straat voor handkarren, fietsers en koetsen
De Kleiwegkerk – ontworpen door A.C.Bleys – is markant aanwezig op de oude foto. De start van de bouw was in 1878. De consecratie ofwel inwijding van de kerk had plaats op 15 oktober 1879. Dat gebeurde door monseigneur Snickers, bisschop van Haarlem.
Eerst in 1902 werd de ontbrekende torenspits geplaatst, omdat pas later hiervoor het geld be­schikbaar was. De toren van de Kleiwegkerk had een hoogte van 62 meter. De spits kostte uit-eindelijk 15.000 gulden.
Het interieur van de Onze Lieve Vrouwe ter Hemelvaartkerk werd op 15 oktober 1879 ingewijd. De kerk had een prachtig orgel en fraai interieur. Het bijzonder gebeeldhouwd klankbord boven de preekstoel, dat een kasteelachtige rand vertoonde, was van de hand van beeldhouwer Fer­nemont. Later werd dat vervangen door een schelpvormig bord.
Het schip van de kerk was 38 meter hoog en 50 meter lang. De eerste steen voor de Kleiwegkerk werd op 3 april 1878 gelegd door de toenmalige pastoor en deken P.C.Th.Malingré (1876-1909). Later werd hij geheim kamerheer van de paus.
Monseigneur Malingré werd geëerd met een afbeelding, die werd aangebracht in een nisvormi­ge boog in de muur van het koor. Het hoofdaltaar werd ontworpen door beeldhouwer Pierre Peters uit Antwerpen.
Oudere Gouwenaars herinneren zich nog wel het indrukwekkende beeld van Maria met het do-de lichaam van Christus op haar schoot. Deze Piëta stond opgesteld in de doopkapel, die was voorzien van een bijzondere betegeling. De muren van het schip van de kerk waren versierd met prachtige kruiswegstaties, ontworpen door F. de Vriendt.
In 1954 werd met een groot feestprogramma het 75-jarig bestaan van de Kleiwegkerk gevierd. Nauwelijks tien jaar later werd de kerk afgebroken ten behoeve van een modern winkelcomplex – waarbij altaar, kruiswegstations, gebrandschilderde ramen en het portret van Malingré werden verwoest. Op 1 augustus 1964 werd met de sloop begonnen. Begin-1965 werd het kaalgesla­gen terrein opgeleverd.
Rond de eeuwwisseling kwamen op de Kleiweg nog vele poortjes uit. Zo lagen daar toentertijd de Molensteeg, het Magdalenapoortje, het Haagsche Poortje, de Boslandersteeg en de Win­tersteeg.
Tegenover de Kleiwegstraat stond in vroeger tijd de bakkerij van Bernardus de Groot. De bekende stroopwafelbakkerij van Wever vestigde zich later op deze plek. Modehuis Piet Breek op de hoek van de Kleiweg en St.Anthoniestraat werd voorafgegaan door een zaak van Nutri­cia.
In 1913 werd op de Kleiweg de eerste bioscoop van Gouda gesticht – ter hoogte van de plek, waar nu modezaak ‘Zij’ is gevestigd.
Deze voor Gouda nieuwe bron van vermaak werd ‘de Witte Bioscoop’ genoemd. In het pand stond een met de hand bediende projector. De film werd geprojecteerd op de wit gekalkte muur. Tijdens de stomme films werden teksten uitgesproken door een zogeheten explicateur, muzikaal ondersteund door een pianist. In ‘de Witte Bioscoop’ was de heer Steenbergen expli­cateur, vader van de later zo bekend geworden acteur Paul Steenbergen. Omdat het bij warm weer in de lage bioscoopzaal nogal benauwd was, werd periodiek boven de hoofden van de bezoekers ter verfrissing met een grote spuit eau de Cologne verneveld. Reeds 13 jaar na de opening, in 1926, werd de bioscoop opgeheven. Inmiddels was aan de Hoogstraat Gouda’s tweede bios gekomen.
Op de hoek van de Kleiweg en het Regentesseplantsoen werd later de Thalia-bioscoop van het echtpaar Vos geopend. Die bios kwam te staan op de plek, waar voorheen een woonhuis was van Gouwenaar V.d. Torren – later opgevolgd door kaashandelaar Keus. Links van diens pand stond de stalhouderij van v/h gebrs. Blom, die overging in handen van de heer C.J.A. de Goey.