33 Haastrechtsebrug

rew up ff
Haastrechtse brug
33

Gezicht op de Haastrechtse brug

Voor het Goudse verkeer richting Krimpenerwaard vormt de huidige Haastrechtse brug de be­langrijkste oeververbinding.
Die brug ligt er sedert 1954. Voorheen lag er een brug wat westelijker, in het verlengde van de Oudebrugweg. Maar die is inmiddels gesloopt, evenals de bijbehorende brugwachterswo­ning, die in de schuinte van de dijk stond gebouwd.
Die oude plek is bij voorbeeld goed afleesbaar op de plattegrond van de gemeente Gouda, ge­tekend door J. Kuyper, en opgenomen in zijn Gemeente-atlas voor Zuidholland, die in de perio­de 1865-1879 te Leeuwarden het licht zag.
Ook het Goudse plattegrondje dat in 1894 werd uitgegeven door de Goudse drukkerij/uitgeverij Koch & Knuttel, laat die oude Haastrechtse brug duidelijk zien. Het kaartje maakt onderdeel uit van de ‘Gids voor Gouda’, die in dat jaar verscheen.
(Uit de inventaris van de kloosterarchieven blijkt dat er al in 1537 sprake was van een IJssel-brug).
Vijf eeuwen geleden lag de Haastrechtse brug in het dorp Haastrecht. Maar in 1471, toen Gou­da en Haastrecht een akkoord sloten, werd de brug naar Gouda verplaatst. Haastrecht kreeg als troost een voetveer, dat tot voor kort nog bestond.
Het zou tot 1885 duren, vooraleer in Haastrecht een brug over de Hollandsche IJssel werd ge­bouwd; dat gebeurde in verband met de aanleg van de stroomtram Gouda-Oudewater. Het verkeersplein Stolwijkersluis, dat door de Haastrechtse brug aan Gouda’s grondgebied zit geklonken, is vernoemd naar de gelijknamige sluis.
Dat sluisje behoort, net als de buurtschap, pas sedert 1964 tot de gemeente Gouda.
De Stolwijkersluis ligt in de IJsseldijk naar Gouderak. Zij verbindt de Hollandsche IJssel met de Stolwijkse Vaart. De huidige schutsluis werd rond 1800 gebouwd als toegang tot de verve­ningswerken in de Krimpenerwaard.
Omdat die veenprojecten geen succes bleken, werd de sluis in 1832 afgedamd en vervolgens verhoogd en verzwaard. In 1888 werd de sluis weer in gebruik genomen. in 1917 ging het eigendom over naar het hoogheemraadschap voor de Krimpenerwaard.
Niet lang geleden vormde het in onbruik geraakte sluisje inzet van touwtrekken tussen hoog-heemraadschap en provincie, waarbij het betalen van de onderhoudskosten centraal stond. Dankzij inspanningen van Gemeentebelangen Gouda werd het sluisje op de monumentenlijst gezet en behoed voor afbraak. (De oude Stolwijkersluis dateert uit de 14e eeuw en dankt haar ontstaan aan het handvest van graaf Jan van Blois van 24 maart 1370).
De Goejanverwelledijk – de dijk die de andere begrenzing van de Haastrechtse brug vormt – is vernoemd naar Goe Jan Verwelle, een markante regio-bewoner, die in het begin van de 15de eeuw in deze contreien leefde.