36 Lange Tiendeweg

rew up ff
Lange Tiendeweg
36
Lange Tiendeweg (1)

De befaamde Hollandse cartograaf Nicolaas Visscher trok in 1664 op zijn kaart Delflandia, Schielandia’ al fraaie rechte lijnen voor verbindingen, die hij aanduidde als tienwegen – dus zonder de letter in ’t midden.
De Goudse historicus D.L. de Jong interpreteert dat woord ‘tien’ als een weg, die evenwijdig aan een dijk loopt en binnendijks is gelegen. ‘Tienweg’ zou in dat verband als ‘trekweg’ moeten worden begrepen. Andere historici menen dat tien(d)wegen hun naam ontlenen aan de tiende penning – een belasting, waarbij tien procent van goederen in natura aan kerk of heer moesten worden afgedragen. Die artikelen zouden in vroeger tijden via tien(d)wegen worden aange­voerd.
Feit is dat in de regestenlijst van het archief van de St. Janskerk al in 1458 wordt gesproken van een ‘Tiendweg’, die ook toen al de verbinding vormde tussen Achter de Kerk en de singels aan de oostelijke stadszijde.
De oude foto van Henri de Louw, die dateert uit mei 1881, toont de Lange Tiendeweg als uiterst rustige winkel- en woonstraat, met statige huizen, die een zekere sjiek uitstralen. Het plaveisel van kinderhoofdjes is op dat moment nog niet doorploegd door rails, die enkele jaren later zouden worden aangelegd – ten behoeve van de stroomtram naar Oudewater. Het hoge pand, links op de foto, met fraaie Oudhollandse voorgevel, houten onderpui en ont­lastingbogen over de drie vensters op de eerste verdieping, is ook hedentendage nog goed her-kenbaar – als het winkelpand van woninginrichter Hulscher & Plak.
Dat geldt ook voor het winkelpand van boekhandel Verkaaik BV. De straatindeling is eveneens goed waarneembaar: de privé-stoep langs de huizen – meestentijds van hardsteen, het wandelpad daarnaast, en in het midden het tracé voorfietsen, karren en koetsen.
Ook in die laatste decennia van de negentiende eeuw en het begin van de twintigste eeuw wa­ren er aan de Tiendeweg al vele winkels gevestigd.
Een willekeurige greep, aan de hand van adresboeken uit die jaren: N. de Graaf in granen en mesting, loodgieter-koperslager P.P. Soos, kruidenier L. van der Beek, boekhandelaar A. Brinkman, banketbakkerij L. Boogaerdt, J.F.H. Herman & Zoon (in tabak en sigaren – later zou hier boekhandel Verkaaik komen), boekhandelaar A. Brinkman, het bureau van de Goud­sche Courant, handelaar A. Trijbits in huiden, haar en vellen, bakkerij M.C.F. Kabel (eigenaar van het pand, waarin nu Hulscher & Plak is gevestigd), zadelmakerij D. Kóring, hotel ‘de Utrechtsche Dom’, grossier in koloniale waren Th. de Graaf, slagerij C. Teekens, manufactu­renhandel J. Smit, vishandel J.S.B. Bulsing, en apotheker Grendel.
In die jaren waren fraaie uithangborden ook nog volop in gebruik. Zo werd destijds de blik ge-vangen door de grote sigaar van tabakshandel Herman, het uithangbord van bakker Kabel voor Goudse sprits en stroopwafels, het bord van de Goudsche Courant (die later verhuisde naar Markt nr 31, toen naar Zeugstraat nr 70, en vervolgens naar het huidig adres Markt 26), de getuigde paardekop van zadelmakerij Kring, en niet te vergeten het houten bord van hotel ‘de Utrechtse Dom’ – met een fraaie veelkleurige afbeelding van dat Utrechtse bouwwerk.