40 Rhijnspoorweg

rew up ff
Station
40

Rhijnspoorweg-station

Op 19 mei 1855 werd Gouda aangesloten op het toentertijd nog gloednieuwe spoorwegnet. Het ging met recht om een nieuwerwetse vinding. Want de allereerste openbare spoorweg ter wereld – maar toen nog met paardentractie – werd in het jaar 1803 geopend tussen Croydon en Wandsworth (Engeland).
De eerste Zijn voor stoomtreinen op het Europese vasteland werd in 1835 geopend tussen Brus­sel en Mechelen. En Nederland werd in 1839 verblijd met de eerste spoorlijn: tussen Haarlem en Amsterdam.
Gouda kreeg dus in 1855 een echte stroomtrein. In 1882 kwam de eerste stoomtramverbinding tussen Gouda tot stand – en wel met de gemeente Bodegraven. In 1893 werd die stoomtram vervangen door paardentractie, die tot 1917 in gebruik bleef.
De stoomtram Gouda-Oudewater bleef tot 1916 in stand. In 1889 ging de eerste omnibus in Gouda (naar Moordrecht) rijden. En het befaamde Schoonhovens treintje reed van 1914 tot 1942 door Gouda en de Krimpenerwaard.
Reeds rond 1870 had Gouda een station – al was het toen een houten keet, die door tijdgenoten werd omschreven als ‘een allerellendigst onderkomen’…
In 1867 werd de nieuwe lijn van Den Haag-Gouda vv geopend. En toen vond de directie der Rhijnspoorwegmaatschappij de tijd gekomen om een nieuw stationsgebouw te laten optrekken. Aannemer C. de Jong uit Ameide bleek de laagste inschrijver. En zo werd Gouda verrijkt met een fraai twee verdiepingen hoog stationsgebouw.
Wie vanuit het centrum kwam, trof rechts van het station de paardetram voor het traject Gouda-Bodegraven, terwijl voor het station de paardekoetsjes stonden opgesteld, evenals de postkoets naar Schoonhoven en de omnibus naar Moordrecht.
Rechts was ook de los- en laadplaats van de Staatsspoorwegen. Aanvankelijk was het stations-gebouw in gebruik bij de zogeheten Rhijnspoorweg, later werd dat de Staatsspoorwegen, en vervolgens NS.
In z’n oudste vorm stamt het station dus uit het jaar 1869. Grappig gegeven dat het Rhijnspoor­wegstation toen niet in Gouda lag, maar in de gemeente Broek (inclusief de buurtschappen Thuyl, ‘t Weegje, Broekhuizen en Bloemendaal). Broek werd in 1870 deels bij Gouda gevoegd, een ander stuk ging naar Waddinxveen.
Oudtijds woonde de stationschef nog boven de stationshal. In 1925, het bakstenen stationsge­bouw was toen al wit gepleisterd, was links van het complex een fietsenstalling toegevoegd. Inmiddels had ook de autobus haar intrede gedaan. Toen stonden daar ook de T-fordjes, die als taxi dienst deden. Later werd een vestibule toegevoegd.
De geallieerden bombardeerden op 6 december 1944 met enige voltreffers het Goudse NS-station. Dat was opzet, want het Goudse station vervulde een belangrijke schakel in het NS-transport van V1 en V2-raketten op het traject Utrecht/Rotterdam en Utrecht/Den Haag. In Den Haag werden de Duitse raketten vanuit de wijk Bezuidenhout afgevuurd, richting Engeland. Na het bombardement werd het station herbouwd, maar zonder de bovenwoning van de stati­onschef. In 1949 ontstond een nieuw uiterlijk toen, naar een ontwerp van ir.Sybold van Ra­vesteyn, twee vleugels werden aangebouwd in Italiaanse stijl.
Door de groei van Gouda en het toenemend passagiers-aanbod bleek zelfs het vergrote station uiteindelijk te klein. Het oude complex werd afgebroken. En begin-oktober 1984 werd het huidi­ge Goudse station in gebruik genomen, dat tot in de loop van de 21 ste eeuw dienst moet blijven doen al zijn er weer plannen voor hoogbouw-uitbreiding opgesteld.
De bouw in 1984 duurde 8 maanden, en omvatte ook nieuwe wacht- en dienstruimten op de perrons. Daarmee was een investering van 1,5 miljoen gulden gemoeid.
Het nieuwe Goudse station is een schepping van ing.M.W. Markenhof, architect en ontwerper. Boven de hoofdingang is een kunstwerk aangebracht: een paneel van 25 vierkante meter rood glas, gemaakt door de Amsterdamse kunstenaar Louis La Rooy.
Gouda’s station verwerkt nu per jaar inmiddels 5,5 à 6 miljoen reizigers – een markant verschil met die prille begintijd van de Rhijnspoorweg-maatschappij, toen de nieuwerwetse trein nog slechts voor waaghalzen was weggelegd.