42 Markt Regenboog

rew up ff
Markt 5
42

Koffiehuis ‘De Harmonie’

De jonge Goudse fotograaf Jeróme Kiebert richtte in 1867 of daaromtrent de lens van zijn ca­mera op dit nog steeds herkenbare stukje van de Goudse binnenstad: De Waag en (voormalig) koffiehuis ‘De Harmonie’.
De Waag, markant bouwwerk van de bekende architect Pieter Post, werd tussen 1668 en 1671 gerealiseerd – in opdracht van de toenmalige burgemeester(s) en wethouders. In 1956-1959 werd de Waag ingrijpend gerestaureerd.
Lange tijd was de Waag in gebruik als VVV-kantoor. Daarna werde plannen gemaakt om het leegstaande complex opnieuw in te richten als café, of als kaasmuseum. Het classicistisch ont­werp van Pieter Post is typerend voor zijn stijl. Wie de Leidse Waag of het Mauritshuis in Den Haag bekijkt, ondekt de duidelijke overeenkomsten.
De kant van de Markt waar in vroeger tijden koffiehuis ‘De Harmonie’ stond, werd ooit gebruikt voor de verkoop van varkens en kleinvee. Tussen de palen, die permanent stonden opgesteld voor de keuring en verkoop van vee, werden dan voor dat doel hokken gemaakt. Voorbij de Waag, richting Regenboog, stonden langs de straatzijde handelaren in ijzerwaren en kuipers met landbouw-gereedschappen.
Goedewaagen is een bij vele oude Gouwenaars zeer bekend Gouds pijpmakersgesl acht. Tobi­as Goedewaagen, in 1818 geboren, was tot 1849 pachter van de beurtvaart- ofwel b erge-dienst van Gouda naar Amsterdam. (Zijn broer Pieter zou later grondlegger worden van d( NV Goede­waagen’s Koninklijke Hollandse Pijpen- en Aardewerkfabrieken).
Broer Tobias verzorgde niet alleen het transport van goederen per beurtvaarschip naar Amster-dam, hij verrichtte ook andere diensten. Zo bracht hij boodschappen over, hij incasseerde gel-den. En ook kocht en verkocht hij voor zijn klanten uit Gouda op de Amsterdamse beurs effec­ten. Voorts zorgde hij voor het verzilveren van coupons.
Schipper Goedewaagen merkte al gauw dat hij met die nieuwe bezigheid veil meer geld kon verdienen, dan met zijn eigenlijke vak. En dus begon hij een handel in effecten. In 1849 vestig-de hij zich als kassier en commissionair in effecten.
Uit het huwelijk van Tobias Goedewaagen en Carolina Thomas werden die zoons geboren. Eén van de drie zoons, Pieter, werd in de effectenzaak opgenomen. De twee anderen stichtten in 1888 de firma Goedewaagen & Co, waaruit in 1890 de Incassobank voortkwam.
Pieter trad in zijn vader’s voetsporen, en hield de exploitatie van de bargedienst aan. Maar ook hij zag veel in effecten, want in 1890 stichtte hij een bijkantoor in Schoonhoven en in 1896 te Boskoop.
Omdat zijn enige zoon op jeugdige leeftijd overleed, associeerde hij zich in 1903 met boekhou­der Willem de Mol. In 1906 overleed Pieter Goedewaagen. Zijn bankbedrijf ging over naar de familie De Mol. De bargedienst werd overgenomen door kaashandelaar Jan Harmens te Haar­lem.
In 1906 was Willem de Mol de enige firmant geworden. Met de Incassobank, waarvan de beide gebroeders Goedewaagen nog directeur waren, ging hij een commanditaire vennootschap aan. Die bleef tot 1908 in stand. Toen zette Willem de Mol de zaak alleen voort.
De bank van Goedewaagen was van 1884 tot 1914 gevestigd in het hoekhuis van de Markt/Ach­ter de Waag – naast koffiehuis ‘de Harmonie’. In 1914 werd dit huis verbouwd. De ingang kwam toen aan de zijde van Achter de Waag.
In 1938 volgde een nieuwe verbouwing en vergroting. Het naastgelegen koffiehuis ‘de Harmo­nie’ werd aangekocht en werd gelijk met het bankgebouw afgebroken. Op de vrijkomende plek werd het huidige pand gesticht, en de ingang kwam weer aan de Marktzijde. Bankier Piet de Mol, zoon van Willem de Mol, volgde zijn vader op. Lange tijd heeft deze beken-de Gouwenaar nog in het huis gewoond, dat zich achter de bank uitstrekte. Zijn bank werd ech­ter overgenomen door de Rotterdamsche Bank, later opgegaan in de Amrobank. Toen de Amrobank op de hoek van de Vredebest en de Kattensingel een nieuwe vestiging reali­seerde, was het bankgebouw aan de Markt overbodig geworden. Het complex werd toen ver­bouwd tot winkelruimte – nu in gebruik bij Radio Modern.

Het achter de voormalige bank gelegen woonhuis van de heer Piet de Mol is inmiddels gesloopt. Op die plek – waarbij ook de voormalige tuin en garage werden betrokken – is inmid­dels nieuwbouw gerealiseerd. De bouwstijl van die winkelrij is enigszins aangepast aan de be-staande bebouwing.